Bilim adamları tarafından iki yeni arı akarı türü keşfedildi. İsimleri Tropilaelaps Clareae ve Tropilaelaps Koenigerum olan bu akarlar da Varroa gibi Asya kökenli.

Varroa ilk olarak Apis Cerena arı türünde ortaya çıkmış ve oradan bal arısına geçmişti. Bu yeni iki tür Apis Dorsato arı türünde ortaya çıkarak bu türden bal arısına geçmiştir. Bu akarlar Varroa’da olduğu gibi bal arılarının kuluçka ve ergin dönemlerinde zarar vermektedir. Şu anda tropikal ve suptropikal ülkelerde yayılmaya devam etmektedir. Son olarak İran’ın içinde Afganistan ve Pakistan sınırına yakın olan kısımda görülmüştür.

Seki-1- T.Clareae’nin Elektron mikroskobunda görünümü.

Bu parazitlerin hayat döngü süreleri Varroa ile çok benzerlik göstermektedir. Tropilaelas lar Varroa’dan daha kısa hayat süreleri olmasına karşın daha yüksek üreme gücüne sahipler. Varroa ve Tropilaelaps aynı koloniye konulduğunda Tropilaelaps’larin sayısı Varroa’ya göre çok daha hızla artmaktadır. Tropilaelas’lar erkek arı veya işçi arı larvalı peteklere girerek larvanın kanıyla beslenirler. Larvalı gözlerin üstü kapandıktan sonra pupanın kanıyla beslenmeye devam ederler. Bu sırada petek gözünde ürerler. Akarlar ergin hale geldikten sonra petek gözünden ergin arı ile birlikte çıkarlar. Petek gözünden çıkan Tropilaelaps ler diğer larvaların bulunduğu gözleri araştırırlar. Tropilaelaps’lar varroa gibi ergin arı kanı ile beslenemezler çünkü ağız yapıları ergin arının kitinini delebilecek yapıda değildir. Bu yüzden petekten yeni çıkan akarlar iki gün içinde larvalı göz bulamazlarsa ölürler. Bu yüzden akarların kovan içinde yayılması kuluçkanın varlığı ile yakından ilişkilidir.

Tropilaelaps akarlari haraket edebilirler ve arıdan arıya geçebilirler. Koloniler arasında bulaşmada, yağmacılık, koloni şaşırma ve oğul verme gibi arı davranışları büyük rol oynar. Akarlar yavaşça uzun mesafelere yayılabilirler. Ayrıca koloniler arasında kuluçka petekleri değiş tokuşu yolu ile de bulaşma gerçekleşebilir. Özellikle göçer arıcılık yoluyla yeni bölgelere yayılma çok kolay olacaktır.

Akar bulaşmış kolonilerde bulunan arılarda Varroa’nın gösterdiği zararın çok benzeri gözlemlenir. Bu kolonilerde kuluçka ölümleri, ergin arılarda fiziksel ve fizyolojik zararlar oluşur. Ayrıca, hayat süresi kısalır, vücut ağırlığının düşük olur, kanat ve bacaklarda şekil bozuklukları gözükür. Bulaşmanın ağır olduğu kolonilerde %50’lere varan kuluçka ölümleri olur ve buna bağlı olarak kötü bir koku yayılır. Bu durumda bazı koloniler kovanları terk edebilir. Bu da akarların yayılmasını kolaylaştırır.

Akarların teşhisi Varroa’da olduğu gibi kuluçkalı petek gözlerinin açılması ve dip tahtasına düşen ölü akarların belirlenmesi ile yapılır.

Sekil 2- Varroa ve Tropilaelas’in üstten (solda) ve alttan (sağda) görünüşü

Bu yeni akarlar kolonilerde görüldüğü taktirde en yakın Tarım Bakanlığı birimlerine ve üniversitelerin arıcılıkla ilgili kürsülerine veya arı yetiştiricileri birliklerine bildirilmelidir.

Bu akarlara karşı Varroa için kullanılan kimyasal ve biyo teknolojik mücadele teknikleri kullanılmalıdır. Özellikle bu yeni akarlar için geliştirilen herhangi bir ilaç yoktur. Bu akarların biyolojileri bilindiği için, hayat evrelerini bozucu ve akarları yavrulu alanlara konulan kapan peteklere çekerek imha etme yöntemleri ile mücadele yapılır. Akarlar ergin arı üzerinde beslenemeyeceklerinden ana arıyı belli sürelerde kafes içine alma, yapay oğul alarak ya da koloninin kısa sureli kuluçkasız bırakılması gibi yöntemlerle akarların yaşam devresini bozarak, kolonideki akar sayısı düşürülmeye çalışılmalıdır.

Bu yazı İran’a kadar yayılmış olan yeni arı akarlarının Türkiye sınırları içine girdiğinde arıcılar tarafından tanımlanıp en kısa sürede önlem alınması amacı ile http://www.csl.gov.uk/science/organ/environ/bee/diseases/documents/TropilaelapsBeeMites.pdf  web sitesinde bulunan bilgilerden faydalanılarak hazırlanmıştır.