Sık Kullanılanlara Ekle
Sayfayı Ekle
Açılış Sayfası Yap
Arama
Ana Menü
AnasayfaArı Dostu Haber GrubuBal Arıları İle İlgili YazılarDevrim OskayVarroa DosyasıArıcılık TakvimiLinklerAramaİletişimBlog
Diğer Menü
Ziyaretçi DefteriSohbet
Foto Galery
Son Haberler
Wikipedia
tr.wikipedia.org

Takvim ve Saat
Sayaç
Bugün168
Dün216
Hafta636
Ay6271
Hepsi470383
SORULAR VE CEVAPLAR İLE BAL ARISI BİYOLOJİSİ VE DAVRANIŞI PDF Yazdır E-posta
Yazar Devrim Oskay   
Çarşamba, 25 Ekim 2006
  • Bal arıları kaç tane bacağa, kanada ve göze sahiptir?
  • Bal arısı, Eşek arısı ve Bumble arısı arasındaki farklılıklar nelerdir?
  • Bal arısı kolonisinde kaç tip arı bulunur?
  • Ana arının görevleri nelerdir?
  • Kolonideki ana arının çiftleşmesi nasıl olur?
  • Ana arının sadece bir erkekte bulunan sperm miktarı ile sperm kesesini doldurma imkanı varken, neden çok sayıda erkek ile çiftleşmektedir? Ana arı bu olayı her yaptığında, kaybolma ve arı kuşu gibi doğada arı zararlılarına yakalanma riskini göze alarak niye yapmaktadır?

  • Bal arısı kolonilerinde kaç çeşit petek gözü bulunur?

 Image

 

Bal arıları kaç tane bacağa, kanada ve göze sahiptir? 
Altı bacak
, arka bacaklarında bulunan polen sepetçiği organı sayesinde çiçekten çiçeğe dolaşarak polen ve propolis toplayabilirler. Öndeki bacakları ile antenlerini rahatlıkla temizleyebilirler.
Dört Kanat, uçuş anında öndeki ve arkadaki kanatlar çengeller sayesinde tek parça haline gelir.
Beş Göz, bileşik iki göz,üç tane basit göz. 

Bal arısı, Eşek arısı ve Bumble arısı arasındaki farklılıklar nelerdir? 
Bal arıları böcek âleminin içinde en yüksek sosyal yapıya sahip olanıdır. Organize olmuş koloni halinde yaşadıkları için kış uykusuna yatma ihtiyaçları yoktur. Bitkilerden nektar polen ve propolis toplarlar. Nektarı bal haline dönüştürler ve bal mumundan yapılmış petek gözlerinin içinde depolarlar. Topladıkları polenleri yine petek gözlerinde depolarlar. Balı karbonhidrat, poleni protein ihtiyaçları için kullanırlar. Yine bitkilerden topladıkları propolisi yuvalarında bulunan çatlakların kapatılmasında ve yuva içinde ölen yabani hayvanları yuva dışına atamadıklarında üzerini propolisle kaplayıp hastalık etmenlerinden korunmak amacıyla kullanırlar. Bal arıları sıcak havalarda kovanlarına su da taşırlar. Yuvalarını bir yıldan fazla kullanırlar. Kolonide bulunan arı sayısı 5.000 ile 80.000 arasında değişir. 
Eşek arısının anası kışı tek başına, toprak altında bina veya ağaç oyuklarında kış uykusuna yatarak geçirir. Baharda yeni ana yuvasını kâğıttan yapar. Bal arılarının aksine böcek ve et yiyebilirler. Sonbaharda eşek arısı kolonisindeki arı miktarı 2000 e kadar ulaşabilir. Özellikle bu dönemde bal arısı kolonilerini yağmalamaya çalışarak zararları dokunurlar. 
Bumble arıları eşek arılarında olduğu gibi ana arı kışı tek başına kış uykusunda geçirir. Baharda ana arı terkedilmiş fare yuvası gibi oyuklar araştırır. Yuvada bal mumundan yumru şeklinde gözler yaparak kuluçkasını büyütür. İlk kuluçka çıktıktan sonra yuvada daha uzun süre kalarak yavru üretimine ağırlık verir. Bumble arıları bal üretir fakat bu bal bir tatlı kaşığını geçmez. Kolonideki arı sayısı 50 ile 400 arasında değişir. 

Bal arısı kolonisinde kaç tip arı bulunur?
 Kolonide üç tip arı bulunur. Bir tane ana arı, binlerce dişi işçi arı ve yüzlerce erkek arı. Erkek arılar çalışmazlar. Sonbaharda işçi arılar tarafından kovan dışına atılarak ölüme terk edilirler. 

Ana arının görevleri nelerdir? 
Kolonide ana arının amacı yumurta yumurtlayarak koloninin devamlılığını sağlamaktır. Salgıladığı feremonlar ve hormonlarla kolonide varlığını hissettirerek işlerin düzenli yürümesini sağlar. Ana arı yaklaşık 7 yıl yaşayabilir. Arıcılıktaki ekonomik ömrü 1–2 yıldır. Ana arı Nisan ve Mayıs aylarında gece gündüz yumurtlar. Her bir petek gözüne yumurta bırakışı yaklaşık 20 saniye sürer. Bir günde 2000’nin üzerinde yumurta yumurtlayabilir. Buda kendi vücut ağırlığından daha yüksek bir miktardır. 

Kolonideki ana arının çiftleşmesi nasıl olur? 
Ana arı hayatında yalnızca bir kez çiftleşir. Çiftleşme havada olur. Genellikle ortalama 7–17 arasında erkek arıyla gerçekleşir. Hava uygun olduğunda yaklaşık bir hafta sürer. Ana arıyla çiftleşen her erkek arı çiftleşme sonrasında üreme organı koptuğundan dolayı ölür. Arılığın bulunduğu bölgenin yakınlarında erkek arıların toplanarak uçtuğu 30–200 m çapında yerden yüksekliği 10–40 m yükseklikte olan “erkek arı toplanma alanı” vardır. Günün belli saatlerinde erkekler bu alanda toplanarak uçarlar. Genellikle uçmaları havanın iyi olduğu öğleden sonra gerçekleşir. 200 koloninin bulunduğu alana yakın olan erkek toplanma alanında en az 25000 civarında erkek uçar. Erkek arıların bu alanda uçtukları saatler genellikle öğleden sonradır. Ana arılar rüzgârın saatte 20 km den yüksek olduğu, soğuk yağmurlu, bulutlu havlarda çiftleşme uçuşuna çıkmazlar. Bu yüzden çiftleşme 4 haftaya kadar ertelenebilir. Ana arı çiftleşme amacıyla kovandan ayrıldığında bu alanda bulunan erkek arılar ana arının feremon kokusunu alarak peşine takılırlar. En hızlı uçan ve ana arıyı ilk yakalayan erkek, ana ile çiftleşir. Ana arı çiftleşmeden sonra vajinasında kalan erkeğin çiftleşme organı ile kovana geri döner.

Image
Resim- Çiftleştikten sonra erkek arı üreme organıyla kovana geri dönen ana arı

İşçi arılar erkek arının üreme organını ana arının vajinasından ağız parçalarının yardımıyla çıkardıktan sonra ana arı tekrar çiftleşme uçuşa çıkar. Çiftleşme uçuşu, ana arı sperm kesesini spermle doldurana kadar devam eder. Sperm kesesi 5,3 -5,7 milyon arasında sperm alır. Ana arının sperm kesesinde bulunan spermler kesenin etrafında bulunan salgı bezleri yardımı ile beslenerek canlı kalmaları sağlanır. Ana arı bu spermleri hayatı boyunca kullanır. Yapılan araştırmalar sonucunda bir erkekte bulunan sperm miktarının ana arının sperm kesesini dolduracak miktarda olduğu ortaya çıkmıştır.

Ana arının sadece bir erkekte bulunan sperm miktarı ile sperm kesesini doldurma imkanı varken neden çok miktarda erkek ile çiftleşmektedir? Ana arı bu olayı her yaptığında kaybolma ve arı kuşu gibi doğada arı zararlılarına yakalanma riskini göze alarak niye yapmaktadır? 
Yapılan çalışmalarda çok erkekle döllenen anaların kolonilerinin, tek erkekle döllenen anaların kolonilerinden hastalıklara daha dayanıklı oldukları ortaya çıkmıştır. Ayrıca çok erkekle çiftleşen anaların kolonilerinde bulunan işçi arıların daha fazla sayıda görev grupları oluşturduğu bilinmektedir. Çok sayıda erkekle çiftleşme akrabalı yetiştirme riskini de ortadan kaldırır. Tek erkekle çiftleştirilen anaların kuluçkasının % 50 ye varan oranlarda diploid erkek olmaktadır. İşçi arılar kuluçkada diploid erkek larvalarına rastladıklarında bunları yerler. Bu tip kovanlarda ana genç olsa da kuluçka yaşlı ana arı kuluçkasına benzer.

 Bal arısı kolonilerinde kaç çeşit petek gözü bulunur?  

Kolonide ana arının yumurtlaması için üç tip petek gözü kullanılmaktadır. En küçük göz 5,5 mm çapında olan işçi arı gözleridir ana arı bu gözlere döllü yumurta bırakır. Bu yumurtalar diploid’dir. Yumurta bırakıldıktan 21 gün sonra işçi arı ergin olarak gözden çıkar. Daha geniş göz olan erkek arı gözleri 6,5 mm çapındadır. Ana arı bu gözlere dölsüz yumurta bırakır. Bu yumurtalar haploid dir. Bu gözlere bırakılan yumurtalardan 24 gün sonra erkek arılar ergin olarak çıkarlar. İşçi arı ve erkek arı gözleri bal ve polen depolanmak amacı ile de kullanılır. Erkek arı gözlerinden daha geniş göz olan ana arı gözlerinin çapı ise 8 mm dir.



Image
Resim- İşçi arı ve erkek arı kuluçkası

Ana arı bu gözlere döllü diploid yumurta bırakır. Bırakılan yumurtadan 16 gün sonra ergin ana arı gözden çıkar.

Image
Resim- Ana arı gözleri

İşçi arılarla Ana arılar döllü yumurtalardan meydana gelmesine rağmen aralarında 50 değişik morfolojik farklılık ve koloni içinde görev farklılıkları vardır. Bunun nedeni Ana arıların larva döneminde ve bütün hayat süresince arı sütü ile beslenmesidir. İşçi arı larvaları arı sütünün yanında bal ve polenle de beslenirler.

Bu arılar ergin hale geldikten sonra 32–40 gün hayat sürelerinde bal ve polen ile beslenirler.
 Ana arının salgıladığı iki önemli feromon (parfüm) vardır bunlar; 9- oxodecenoic acid (9ODA) ve 9- hydroxy-2- decenoic acid (9HDA). Kolonideki bireylere bu feromonlar iletildiği sürece huzurlu bir şekilde görevlerini sürdürürler. Ana arı salgıladığı feremonlarla:
1-) Kolonide bulunan işçi arıların üreme organlarının gelişmesini baskılayarak, onların yumurta yumurtlamasını engeller.
2-) Kolonide yeni ana arının yetiştirilmesini ve süpersedure olmasını engeller.
3-) Çiftleşme uçusunda erkek arıların ana arıyı izleyip bulmasına bu feromonlar yardımcı olur.
4-) Koloni oğul verdiğinde bu feromonlar yolu ile yeni oğulun salkım oluşumuna yardımcı olurlar.
5-) Ana arı salgıladığı bu feremonlarla koloni bireylerine varlığını hissettirerek kolonideki işlerin düzenli bir şekilde yürümesi sağlanır.

 


 

Son Güncelleme ( Çarşamba, 25 Nisan 2007 )
 
< Önceki   Sonraki >
|Sitede yer alan bilgilerden www.aridostu.com web adresi kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz. Ticari amaçlarla çoğaltılamaz.|